به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، دومین جلسه از نشست «گونههای ادبیات خیابان در جنگ تحمیلی سوم» با حضور محمدرضا سنگری ۱۹ خردادماه در سالن صفارزاده برگزار شد.
سنگری در این نشست به ویژگیهای ادبیات خیابان اشاره کرد و یادآور شد که ادبیات خیابان پیامهایی دارد که وی تحتعنوان میدان معناآفرینی با میدانداری مردم از آن یاد میکند.
وی افزود: ذوق سرشار ایرانیان در مواجهه با لحظهها و واقعههای تلخ و شیرین، خلق ادبیات بهلحظه با بهرهوری از ادبیات قهرمانی و پهلوانی گذشته، ظرفیتسازی برای جهانیشدن بخشی از ادبیات ما، پیوند فرهنگ ایرانی با گذشته، وطندوستی و فرهنگدوستی و پیمانهای ایرانیان با آرمانها و ارزشها از جمله ویژگی ادبیات خیابان هستند. ضمن اینکه ایرانیان در لحظههای دشوار منتظر نهادهای رسمی نمیمانند و تکثر و تنوع در لحظههای دشوار ما را به وحدت میرساند.
این پژوهشگر همچنین خاطرنشان کرد که ایرانیان، قهرمان در مصادره تاریخ و جغرافیا به نفع آرمانهایشان هستند و خلق گونههای جدید و تلفیق آن با هنرهای دیگر از جمله ویژگیهای ادبیات خیابان به شمار میرود.
وی در ادامه فهرستی از ادبیات خیابان را معرفی کرد که شامل شعارها، شعارنوشته، رجزها، نماهنگها، شینوشته، شعر، تن نوشته، متنهای ادبی حماسی، سرود، تواشیح، متنهای نمایشی، پردهنگاریها، نقالی، تمثالنگاری و تمثالنویسی و داستان کوتاه میشود.
سنگری در این بخش از جلسه تشریح کرد: بسیاری از رجزهای خیابانی در حال تبدیل شدن به نماهنگ هستند که همان بهرهگیری از شعر، خوانش و موسیقی است. همچنین در زمینه شینوشته تا امروز نوشتن روی ۲۱ شیء احصاء شده که شامل دیوارنوشته، لقمهنوشته، عروسکنوشته، صندوقنوشته، میزنوشته، تابوتنوشته، آسفالتنوشته، کیسهنوشته، لیواننوشته هم میشود.
این پژوهشگر در ادامه به انواع تننوشتهها طی صد شب گذشته که مردم حضور پرشوری در خیابان داشتهاند اشاره کرد و افزود: در این مدت مردم بسیاری از موارد را روی پیشانی، صورت، دست، ناخن، لباس و حتی با تتو مینوشتند. در بخش متنهای ادبی و حماسی هم شاهد متنهایی از شهید آوینی و نویسندگان جوان بودیم.
وی در بحث شینوشته گفت: نوشتن بر روی اشیاء یک پیشینه درخشان در فرهنگ ما و ملتهای دیگر دارد. ما در گذشته سنگنوشته، گورنوشته، کلاهخود نوشته، تاجنوشته و سلاح نوشته را داشتیم و حتی میبینیم که پیامبر هم روی شمشیرشان چیزی نوشته بودند.
سنگری همچنین عنوان کرد: ما در جنگ تحمیلی ۸ ساله شینوشته، فراوان داشتهایم و رزمندگان روی تفنگ، شلوار، لباس، قمقمه، فانوس و حتی پوتین و جورابهایشان نام، روایت، شعر، آیات قرآن را مینوشتند تا بعد از شهادت شناسایی شوند و نشانهای از آنها روی همه چیز وجود داشته باشد. در آن دوره حتی سنگنوشته، سنگرنوشته و دشتنوشته هم داشتیم ولی اهمال و غفلت باعث شد بخشی از این ادبیات ثبت و ضبط نشود البته در جنگ تحمیلی سوم حضور مردم در خیابان و مواجهه آنها با پدیدهها و اشیای گوناگون شینگاری متنوعی را سبب شد و ما شاهد بلوکنویسی، سطل آشغالنویسی، آسفالتنویسی، لقمهنویسی هستیم. ما در دوره ۸ ساله دفاع مقدس میدیدیم که شبهای عید بستههای آجیل میآمد که یادداشت دانشآموزان یا نامه در آنها بود یا ترشیها، مرباها، عسل همراه با نامه به دستمان میرسید ولی اتفاقی که در ادبیات خیابان افتاده نوشتن روی لقمه است که به فرهنگ و ادبیات گذشته ما باز میگردد.
وی ادامه داد: میزها در خیابان هر یک به یک موضوع میپردازند و ما میز ازدواج، میز پزشکی، میز حقوق، میز مشاوره خانواده، میز اقتصاد را امروز در خیابان داریم.
این پژوهشگر در سرفصل شعر خیابان و شاعران در خیابان به ویژگیهای کلی شعرخوانیها اشاره کرد و گفت: غلبه وجه شاعری و تهییجی که شعر را به رجز نزدیک میکند، کاربرد اوزان گرم آهنگ به ضرورت صحنه و موقعیت، از جمله شاخصههای شعرخوانی در خیابان است.
وی همچنین افزود: در شعر خیابان، بیشتر اشعار قالب مثنوی، ترجیع بند، ترکیببند و رباعی دارند و برای درک مخاطب پیچیدگی و تلویحات و اشارات کمتر است، سرودهها با گزارههای خبری و گاه انشایی همراه هستند که وجه اخباری در استمرار حضور خیابانی نسبت به وجه انشایی در حال غلبه پیدا کردن است. ضمن اینکه عناصر اسطورهای پابهپای عناصر دینی و اسوهای مطرح میشوند و چند زبانی در سرودههای خیابانی به چشم میخورد.
سنگری با اشاره به سرودههای خیابان، به نمونهها و گستره شعر خیابان به لحاظ درونمایه اشاره کرد که شامل اعتراض به سکوت شاعران وطن، شعر تبیینی، توصیف موشک، شعرخوانی شاعران دیگر کشورها، ستایش حضور بانوان، تحقیر و توبیخ دشمن، خیابات ستایی، شعر رهبرستایی، سروده ویژه کودکان شهید (میناب) میشود.
نظر شما